مهدى فرمانيان
80
آشنايى با فرق تشيع ( فارسى )
علامه خود در كتاب رجالى خلاصة الاقوال شمارى از اين آثار را يادآور شده است . « 1 » بخشى از آثار او در زمينه علم كلام و عقايد است و مهمترين آنها عبارتند از : نهاية المرام ، مناهج اليقين فى اصول الدين ، انوار الملكوت فى شرح الياقوت ، كشف المراد ، الباب الحادى عشر ، كشف الفوائد فى قواعد العقائد ، منهاج الكرامة فى معرفة الامامة ، نهج الحق و كشف الصدق . تأثير ، اهميت و منزلت علامه حلى باعث گرديد كه اهل سنّت به نقد كتب وى بپردازند . ابن تيميه كتاب منهاج الكرامة را به نام منهاج السنة در چهار جلد نقد كرد . و فضل بن روزبهان در نقد نهج الحق كتابى به نام ابطال نهج الباطل نوشت . احقاق الحق قاضى نور اللّه شوشترى در نقد ابطال نهج الباطل است . 9 . فاضل مقداد : ابو عبد اللّه مقداد بن عبد اللّه سيورى ، معروف به فاضل مقداد و فاضل سيورى و شاگرد شهيد اوّل و فخر المحققين ، در سال 826 هجرى در نجف اشرف از دنيا رفت . در كلام ، وى بيشتر شارح افكار و كتب خواجه نصير و علامه حلّى است ؛ اگرچه در كتاب اللوامع الالهيّة نكات جديدى بر فكر شيعى افزود . شرح باب حادى عشر وى ، قرنها از متون درسى حوزههاى علميه بوده است . وى در نجف مدرسهاى داشت كه اكنون با نام مدرسه سليميه معروف است . « 2 » 10 . ملاصدرا : محمد بن ابراهيم شيرازى ، معروف به صدر المتألهين و ملاصدرا ، در سال 979 هجرى در شيراز متولد شد . در اصفهان نزد شيخ بهايى ( م 1030 ه . ق ) و ميرداماد ( م 1040 ه . ق ) تلمذ نمود و ساليان درازى را در كهك قم به تفكر و رياضت پرداخت و آثار مهمى از خود بر جاى گذاشت . مكتب او با نام « حكمت متعاليه » در عين ابداعات بسيار ، بر ستونهاى كلام ، فلسفه مشاء ، فلسفه اشراق و عرفان ابن عربى بنا شده است . مكتب وى در ابتدا مخالفانى داشت ، ولى از قرن دوازدهم و با ظهور افرادى مثل ملّا على نورى ( م 1246 ه . ق ) ، ملّا هادى سبزوارى ( م 1289 ه . ق ) و آقا على مدرّس زنوزى ( م 1307 ه . ق ) مكتب رايج فكر شيعه در قرون متأخر گرديد . از مهمترين كتب وى مىتوان از : اسفار اربعة ، شواهد الربوبية ، مفاتيح الغيب ،
--> ( 1 ) . علامه در خلاصة الاقوال خود فهرستى از كتابهاى خويش تا ربيع الآخر سال 693 هجرى را در اختيار مىگذارد . اشميتكه در جستار خود در اينباره از 126 اثر نام مىبرد . ر . ك : اشميتكه ، انديشههاى كلامى علامه حلى ، ص 50 - 114 . ( 2 ) . ر . ك : مقدمه اللوامع الالهيّة ، به قلم شهيد قاضى طباطبايى ، و مقدمهء الاعتماد فى شرح واجب الاعتقاد .